مینوی خرد/سال ششم/شماره اول/بهار ۸۶

تاريخ علمي از ديدگاه شهيد مطهري

  دكتر محمد علی عليپور

مقدمه:

استاد شهيد مرتضي مطهري، دانش تاريخ را به سه نوع تاريخ نقلي، تاريخ علمي و فلسفه تاريخ تقسيم مي كنند كه اين مقاله1 به بحث درباره تاريخ علمي از ديدگاه ايشان مي‌پردازد.

تعريف تاريخ علمي

تاريخ علمي، علم به قواعد و سنن حاكم بر زندگي‌هاي گذشته است كه از مطالعه و بررسي و تحليل حوادث و وقايع گذشته بدست مي‌آيد.

آنچه محتوا و مسائل تاريخ نقلي را تشكيل مي‌دهد؛ يعني حوادث و وقايع گذشته به منزله مبادي و مقدمات اين علم به شمار مي‌روند و در حقيقت آن حوادث و وقايع براي تاريخ علمي در حكم موادي است كه دانشمند علوم طبيعي در لابراتوار گرد مي‌آورد و آن ها را مورد تجزيه و تركيب و بررسي قرار مي‌دهد كه خاصيت و طبيعت آن ها را كشف نمايد و به روابط علي و معلولي آن ها پي ببرد و قوانين كلي استنباط نمايد. مورخ «تاريخ علمي» در پي كشف طبيعت حوادث تاريخي و روابط علي و معلولي آن هاست تا به يك سلسله قواعد و ضوابط عمومي و قابل تعميم به همه موارد مشابه حال و گذشته دست يابد.

 

«آموزش روخوانی قرآن پیش ازدبستان»

 پرويز شعباني

مقدمه

 از ابتدای سال تحصیلی 86-85  اجرای برنامه آموزش خواندن قرآن در دوره پیش دبستانی برای تمامی سازمان های آموزش و پرورش کشور بر اساس بخشنامه   وزارت آموزش و پرورش الزامی  شده است و بر اساس همین بخشنامه شورای برنامه ریزی دوره پیش دبستانی  استان قزوین محتوای آموزشی موسسه مکتب القرآن شهر مقدس قم را به عنوان برنامه لازم الاجرا در سال تحصیلی 86 - 85 برگزیده و آن را در  تمام کلاس های پیش دبستانی  دولتی  عملیاتی نموده است .  این  برنامه بر آموزش روخوانی قرآن کریم ، بخش بخش خوانی ، شمرده خوانی و روان خوانی،تاکید دارد که مقدمه حصول آن ایجاد مهارت لازم برای  خواندن کلمات و جملات  فارسی است  . اما از آن جا که پیش از این آموزش خواندن در دوره پیش دبستانی عملاً غیر مجاز تلقی می شده است. لذا، اجرای این برنامه  با نقد هایی روبرو است که در این مقاله به طرح و بررسی این مساله پرداخته می شود  .

البته به منظور طرح این موضوع ذکر فراز هایی از اصول و اهداف  برنامه درسی این دوره به عنوان مبنای بحث ضروری به نظر می رسد .

 

«انبيای الهي و مسئله اعجاز»

  دكتر پرویز رحماني

چكيده

نبي از ماده « نَبَأُ» در قالب فعيل صفت مشبهه است؛ به معناي كسي كه خبردار است . خبر مي تواند گزارش از گذشته، تقرير از حال و يا پيش بيني و اِخبار از آينده باشد . با توجه به اين كه اِخبار انبيا اصل و حقيقت معجزات است، بايد دانست هرجا كه سخن از اخبار انبياست، هدف ، بيان قاعده اي كلي، عام و ضروري است كه عنصر زمان و مكان و حتي عوامل انساني نقش حقيقي در آن ندارد. بلكه اين قواعد قائم به شرايط و لوازم خاص خود مي باشد كه در صورت وجود، موجب تحقق خبر يا اِخبار انبيا مي گردد.

 مع الوصف معجزه انبياي الهي مجموعه اَخباري است كه در فرايند تفكر، تدبر و تعقل تبديل به اِخبار شده و به تعبير الهي بيانگر هرگونه هدايت و ضلالت (رشد غي) در هر مجالي مي باشد. به اين ترتيب اگرچه قالب هاي لفظي و ادبي و حتي حوادث مقارن با اعلام دعوت پيامبران ملحق به اعجاز است، اما اساس اعجاز، اِخبار و دلالت هايي است با مدلول ضروري و قطعي كه با مرور زمان و ترقي علمي بشر نه تنها نقض و منقضي نمي گردد؛ بلكه به تناسب وسعت علمي انسان توسعه و تجلي مي يابد.


 

«بررسي عوامل مؤثر بر اختلالات يادگيري در بين دانش آموزان پايه هاي سوم و چهارم ابتدايي استان قزوين در سال تحصيلي 84-1383»

 علي محمدي

    مقدمه

 اختلالات‌ يادگيري‌ از جمله‌ مسائلي‌ هستند كه‌ استعداد و توانايي كودكان‌ را تحت‌ تأثير قرار داده‌ و سبب‌بروز مشكلات‌ رفتاري‌ و روان‌ شناختي‌، نظير اضطراب‌، افسردگي‌، فرار از مدرسه‌، اختلال‌ در خوردن و خوابيدن‌ وغيره‌ در آن ها مي‌شوند. مطالعات انجام‌ شده‌ در كشورهاي مختلف‌ نشان‌ مي‌دهد كه‌ حدود ده‌ درصد از كودكان‌نوعي‌ مشكل‌ ويژه يادگيري‌ دارند.با اين‌ حال‌، اين‌ موضوع‌ نبايد مايه ي‌ نااميدي‌ والدين‌ و مربيان‌ گردد؛ چرا كه‌تجارب‌ چندين‌ ساله‌ ي‌ متخصصاني‌ كه‌ با چنين كودكاني‌ سروكار داشته‌اند، نشان‌ مي‌دهد كه‌ چنين‌ كودكاني‌ به‌شرط تشخيص‌ زود هنگام‌ توسط والدين‌ و مربيان‌ و ارجاع‌ آن ها به‌ متخصصان قابل‌ درمان‌ هستند.

 

« مديريت رفتار در مدرسه و كلاس»

 سيديداله حسيني

مقدمه

مدرسه يك موقعيت مناسبي براي رشد قابليت ها و استعدادهاي
دانش آموزان است، كاركنان مدرسه و خصوصا معلمان نقش بسيار مهم و تسهيل كننده در فرآيند رشد را به  عهده دارند . بنا براين مدرسه و كلاس درس مكاني است كه مي تواند زمينه رشد همه جانبه دانش آموزان را فراهم  آورد .

حال اگر قرار است در مدرسه رشد صورت گيرد و آن رشد همه جانبه باشد نياز به ملزومات خاصي از قبيل مسائل فيزيكي ،‌محتوا ، نيروي انساني ، نوع تعامل بين افراد و ... است .

يكي از عوامل مخل كه اين فرايند را دچار مشكل مي كند، مسائل انضباطي و مشكلات رفتاري برخي از دانش آموزان در كلاس و مدرسه است . بررسي ها نشان مي دهد كه اكثر معلمان معتقدند  كه رفتار نامطلوب و نامناسب دانش آموزان در جريان تدريس اختلال ايجاد مي كند .

پس از مشكلات شغلي معلمان ، مسائل انضباطي بيشترين نگراني معلمان است. معلمان علاقه مندند كه دانش آموزان در كلاس ساكت باشند و به كلاس و گفته هاي آنان توجه داشته باشند و لااقل بي انضباطي و مشكلات رفتاري نداشته باشند و بالطبع مديران و معاونان نيز چنين انتظاري از دانش آموزان دارند؛ بنابراين اكثر مشكلات  كلاس درس ناشي از متغير ساكت كردن است ؛[2] و مشكلات ناشي از آن مي تواند فشاري بر معلم باشد . و در يادگيري مداخله كند . البته  واضح است كه مشكلات كلاس تنها مساله ساكت كردن نيست. بلكه در يك كلاس يا مدرسه انواع مشكلات با درجات متفاوتي با توجه به عوامل و دلايل مختلف بروز مي كند كه كار معلم و مدرسه را در رسيدن به اهداف تعليم و تربيت و رشد دانش آموزان دچار مشكل مي كند .اما به هر حال مجموعه اي از فنون و تدابيري كه مدير، عوامل مدرسه و معلمان مي توانند با استفاده از آن ها براي رفع چنين مشكلاتي استفاده نمايند ، مديريت رفتاري ناميده مي شود .

لذا، در اين مقاله به مجموعه رفتارهايي موثر كه عوامل مدرسه و معلمان مي توانند انجام دهند و آن رفتارها بتواند سبب كاهش مشكلات رفتاري و بي انضباطي در مدرسه شود، اشاره مي شود . البته روش هاي ياد شده نسبي است و در صورت اجراي خوب مي تواند كمك شاياني در بهبود وضعيت مدرسه داشته باشد .


 

« بحث تطبیقی هیولای اولی از دیدگاه ابن سیناو شیخ اشراق»

    طاهره عظيميان

 

چکیده

هیولاي اولی از اقسام پنجگانه جوهر و آن قوه صرف است و فعلیتی جز قبول برای او نیست ؛ در قابلیت عین قبول است . نه این که ذاتی باشد که قابل باشد . در تعریف آن گفته اند هیولا پایین ترین مراتب وجود و قوه محض و عین قبول است با هر فعلیتی که بر او واردشودممتد می شود و به آن صورت در می آید . به خلاف صورت که چون فعلیت است به صورت دیگر منقلب نمی شود . ابن سینا هیولا را اثبات کرده و براهین متعدد در تایید آن آورده است . شیخ اشراق در بعضی از کتاب های خود مانند التلویحات ؛ کلمه التصوف هیولا را قبول و در بعضی از کتاب های خود مثل حکمه الاشراق آن را نپذیرفته و به نظرات بوعلی سینا در این مورد ایراد وارد کرده است. این مقال مقایسه دیدگاه دو فیلسوف بزرگ اسلامی در مورد به هیولا است.

 واژه های کلیدی : هیولا ، جوهر، عرض، صورت، جسم ، فصل، وصل، قوه و فعل.

 

«بررسي ميزان مهارت هاي انساني مديران مدارس استان قزوين و رابطه آن با سندرم فرسودگي شغلي»

  سيدحسين ميرصدوقي

 

مقدمه 

پيشرفت  قالب ملاحظه تكنولوژي و صنعت در دهه هاي اخير موجي از استرس و كاهش سلامت جامعه را به همراه داشته است. استرس (steress)  فعاليت هاي انساني را در زمينه هاي مختلف از جمله روان شناختي ، جسماني و خانوادگي دچار  تحليل مي نمايد. كاهش توليد، نارضايتي هاي حرفه اي افزايش خطاها از جمله نشانه هاي ديگر استرس به ويژه در محيط هاي شغلي مي باشد با اين حال بسياري از افراد مي دانند كه چگونه با اين نوع فشارهاي تنش زا مقابله و از آثار  زيان آور آن اجتناب كنند. فرسودگي شغلي يكي از شايع ترين تنش هايي است كه موجب اختلال در فرآيند توليد، بهره وري زندگي كاري و عادي فرد مي شود. (اسماعيلي ، 1376).

     به عقيده پانيز و اروسون [1](1981)  يكي از عمده ترين پيامدهاي اجتناب ناپذير استرس شغلي فرسودگي شغلي مي باشد. البته بايد گفت كه اين پديده در مشاغل و حرفه هاي ياري رساني [2]بسيار شايع مي باشد. به ويژه هنگامي كه فرد احساس نمايد كه پيشرفتي در كار خود ندارد معنايي براي فعاليتش نمي شناسد كشمكش و تنش بين كاركنان زياد است و انتقاد زيادي از سوي همكاران رد و بدل شده اعتماد بين مديران و كاركنان كاهش يافته است( خاكپور ، 1376).


 

«آسيب شناسي زبان عربي»

  فاطمه عليجاني

  

مقدمه:

                الحمد لله الذی خلق الإنسان علّمه البيان و الصلاة و السلام علی من جاء بأوثق عری الإيمان و بشّر الناس بخير الأديان، أفضل من نطق بالعربية و علّم بها رسالة الإسلام محمّد صلّی الله عليه و علی آله الطاهرين و أصحابه المنتجبين.

چگونگی آسیب شناسی و رمز موفقیت در آموزش زبان عربی موضوعی است که به سادگی نمی توان از آن عبور کرد.

فراگیری زبان مانند بسیاری از مهارت های دیگر بیش از آن که نیازمند مطالعه و تحقیق باشد به تمرین نیاز دارد ، هم چون رانندگی که تنها تسلط بر کتاب های تعلیم رانندگی در ایجاد مهارت کافی نیست. زبان آموز نیز باید با زبان زندگی کند و زبانی که می آموزد در همه جای زندگی او حضور یابد.

نقش کلاس و مدرس در  این فرایند  بخشی را به خود اختصاص داده  ولی بخش عمده ی آن، کتاب تدوین شده و فعالیت های خارج از کلاس می باشد. درست مانند کودک که چگونه زبان    می آموزد؟ محیط درست ترین شکل آموزش زبان طبیعی است. شیوه موفق یادگیری زبان دوم   می تواند کاملاً شبیه یادگیری زبان توسط کودک باشد.