پژوهشکده معلمان استان قزوین

اضطراب امتحان و عزت نفس دانش آموزان تحت پوشش ارزشیابی کیفی- توصیفی و ارزشیابی کمی در  پایه ی پنجم شهر قزوین در سال تحصیلی 90-89

دکتر امینه احمدی

محمدرضا فدایی 

چکیده

هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی میزان اضطراب امتحان و عزت نفس طرح ارزشیابی توصیفی و کمّی دانش آموزان پایه ی پنجم ابتدایی شهر قزوين بود. الگوی ارزشیابی کیفی –توصیفی به صورت آزمایش از  سال تحصیلی 83-82 به طور محدود در شهر قزوین اجرا می شود. لذا جامعه ی آمـــاری پژوهش حاضر محدود به دو ناحیه ی (1 و 2) شهر قزوين بود. در این پژوهش 150 دانش آموز پایه ی پنجم ابتدایی از مدارس مشمول طرح ارزشیابی توصیفی شامل و هم چنین 150 دانش آموز از مدارس مشمول طرح ارزشیابی كمي به صورت تصادفی چند مرحله اي انتخاب شدند. ابزارهـــــای اندازه گیری مورد استفاده در این تحقیق عبارتند از: 1 ـ پرسش نامه ی  ساراسون (TAQ)2 ـ پرسش نامه ی عزت نفس کوپر اسمیت (1967 ). در این پژوهش برای تحلیل داده ها ،از آماره های توصیفی و آزمون t مستقل وفريدمن استفاده شد. نتـــایج نشان داد که ، میزان اضطراب امتحان(نگرانی وبرانگیختگی هیجانی) دانش آموزان طرح كمــي، بيش تر از ميزان اضطراب امتحان دانش آموزان طرح کيفی-توصيفي است. نتایج نشان داد که میانگین نمرات مولفه ی نگرانی در دانش آموزان ارزشیابی کمی بیش از مولفه ی برانگیختگی هیجانی می باشد و بدین ترتیب مولفه ی نگرانی بیش ترین سهم را در اضطراب امتحان دانش آموزان طرح ارزشیابی کمی دارد. هم چنین نتایج نشان داد بین میزان عزت نفس(عمومی ،اجتماعی،خانوادگی وتحصیلی) دانش آموزان ارزشیابی  توصیفی ودانش آموزان ارزشیابی کمّی تفاوت معناداري وجود ندارد. در متغیر عزت نفس  در بین خرده مقیاس های عمومی ،اجتماعی و خانوادگی تفاوتی مشاهده نشد. امادر خرده مقیاس عزت نفس تحصیلی تفاوت وجود دارد. اما به اندازه ای نیست که از نظر آماری معنی دار باشد. دراین پژوهش ضمن بحث درباره ی یافته ها،محدودیت ها و پیشنهادهایی نیز برای پژوهش های بعدی مطرح شده است.  

کلیدواژه ها: اضطراب امتحان، عزت نفس و ارزشیابی کیفی-توصیفی

تعلیم و تربیت از دیدگاه سعدی

دکتر قدرت اله طاهری

امینه خویینی

چکیده

تربیت، رشد ابعاد مختلف شخصیت در جهت مطلوب است وعلاوه بر تربیت جنبه های عقلانی، جسمانی، اخلاقی و هنری باید به تربیت جنبه های عاطفی و اجتماعی نیز پرداخته شود. هدف اساسي تعليم و تربيت اين است که انسان آن گونه تربيت شود و رشد کند که بتواند خويشتن را کنترل و اداره نمايد . تقويت جنبه هاي عقلاني شخصيت انسان ، اساس و پايه و هدف تربيت را تشکيل مي دهد  رشد عاطفي ،اخلاقي ، اجتماعي و حتي تربيت ديني به طور گسترده و همگاني درسايه ي جنبه ي عقلاني شخصيت شکل مي گيرد .خداوند براي هدايت انسان ها دو حجت قرار داده است ، حجت ظاهر که همان انبيا و هدايت ايشان و حجت باطن که همان عقل با قدرت تشخيص آدمي است؛ انسان با عقل سلیمی که خداوند به اوعنایت فرموده می تواند این قدرت را داشته باشد که سره را از ناسره و خوب را از بد تشخیص بدهد و بر اعمال خویش کنترل داشته باشد وهمه ی این موارد پیش نمی آید مگر آن که ذات، خوی و منش شخصیتی انسان ها، آن تربیت را بپذیرد وبا اراده ی قوی با ناملایمات مبارزه کند ودر برابر آنان مقاومت نماید.

واژگان کلیدی: ادبیات، فرهنگ، تعلیم وتربیت، شخصیت، مربی ومتعلم، سعدی شیرازی

ارتباط عوامل روانی – اجتماعی با اوقات فراغت معلّمان مرد مقطع راهنمایی شهرستان تاکستان

دکتر مهدی کهندل

سید احمد موسوی

چکیده

هدف تحقیق حاضر، بررسی ارتباط برخی عوامل روانی – اجتماعی با اوقات فراغت معلمان مرد مقطع راهنمایی شهرستان تاکستان است، بدین منظور 73 نفر از معلمان مقطع راهنمایی شهر تاکستان از جامعه ای 90 نفری به طور تصادفی به عنوان نمونه های تحقیق  انتخاب شدند. ابزار اندازه گیری این تحقیق پرسش نامه محقق ساخته بود که  شامل پرسش های مربوط به اوقات فراغت، اعتماد به نفس، لذت از ورزش و حمایت اجتماعی بود. این تحقیق به صورت میدانی و توصیفی صورت گرفت و از روش های آمار توصیفی و آمار استنباطی، ضریب همبستگی اسپیرمن، برای تحلیل دادها استفاده شد. نتایج این پژوهش نشان داد بیش ترین اوقات فراغت معلمان بین 3 تا 4 ساعت و بیش ترین مقدار ورزش روزانه آن ها کمتر از 10 دقیقه بود. بین میزان کسب اعتماد به نفس از فعالیت بدنی شدید و متوسط با ساعات اوقات فراغت ارتباط معنی داری وجود نداشت. اما بین میزان لذت بردن از فعالیت شدید با ساعات اوقات فراغت ارتباط معنی داری (05/0=α) وجود داشت. درحالی که بین میزان لذت بردن از فعالیت متوسط با ساعات اوقات فراغت ارتباط معنی داری وجود نداشت. هم چنین بین حمایت خانواده و دوستان (در انجام فعالیت بدنی) با ساعات اوقات فراغت ارتباط معنی داری وجود نداشت. با توجه به نتایج بدست آمده و ارتباط موجود بین لذت از فعالیت ورزشی با ساعات اوقات فراغت، می توان دریافت که ورزش در بالا بردن سطح کسب نشاط و لذت مؤثر است.

کلید واژه ها: اوقات فراغت ، عوامل روانی– اجتماعی، فعالیت بدنی شدید و متوسط

تاریخ تعلیم وتربیت دختران در ایران

  ابراهیم سلطانی

چکیده

تاسیس مدارس نوین باعث شد نظام کهنه و پوسیده­ی آموزش به شیوه­ی مکتب خانه در ایران برچیده شود؛ لیکن این تغییر بنیادین چندان هم آسان صورت نگرفت. با ورود برخی از رجال معارف­خواه و حمایت­های معنوی تعدادی از علمای روشنفکر، از جزم اندیشی در باره­ی تحول و دگرگونی در نظام آموزشی کاسته شد و با استقبال خانواده­ها از شیوه­های نوین تدریس، مبارزه­ای سخت بین مؤسسات قدیم و جدید آغاز گردید و در نهایت ضرورت اخذ تمدن جدید و ترویج علوم متداوله­ی زمان بر سنت­ها پیشی گرفت و نظام آموزشی ایران دستخوش تحولات اساسی شد و مدارس جدید یکی پس از دیگری تاسیس گردید.از سویی دیگر پیروزی جنبش قانون­خواهی و استقرار حکومت مشروطه، رویداد مهم و فصل نوینی در تاریخ ایران محسوب می­شود. انقلابی که نطفه­ی آن با تعقل، آزادی و عدالت بسته شد. در این دوره احزاب، روزنامه­ها و نهاد تازه تاسیس مجلس، در حمایت از تسریع علوم جدید و امکان تحصیل برای دختران و پسران گام­های ماندگاری برداشتند و آموزش عمومی را حق اساسی هر فرد ایرانی دانستند. هر چند این انقلاب نتوانست بنای متزلزل و درخت پوسیده­ی استبداد را از بیخ و بن برکند، اما زمینه­ی آشنایی مردم ایران را با جلوه­هایی از آزادی و شکل­های جدید حکومت و مملکت داری فراهم کرد. پس از آن که پایه­های انقلاب مشروطیت با تصویب قانون اساسی مستحکم گردید، آموزش عمومی نیز به امری مهم بدل شد.تحقیق حاضر درصدد واکاوی و بازشناسی عوامل متعدد در تعلیم و تربیت دختران پس از انقلاب مشروطیت می باشد.

کلید واژگان: مدارس جدید، انقلاب مشروطیت، تعلیم و تربیت دختران، قاجاریه

انسان در تقابل با حقیقت هستی از دید گاه مولا نا

شیرین مهران فر

چکیده

این مقاله تحقیقی است درباره شاعر و عارف اندیشمند ایران،  مولانا، جلال الدین محمد بلخی که تفکرات و اندیشه هایش حکایت از معرفت و حقیقتی دارد که تصور آن بر همگان ممکن نیست.  در آثار او گنجینه ای از حقایق علوم مربوط به خدا ،  انسان ورابطه ی درونی آن ها وجود دارد که با شناخت انسان از خود و مکاشفه ی او در روابط ماورای بصری می توان همه چیز را در جایگاه اصلی اش دید.  او جهان هستی را به عنوان یک واقعیت مطرح می کند و جهان را در برابر عظمت خداوند هم چون قطره ای می داند و خداوند را حافظ قوانین عالم خاکی.  او برای انسان دو نوع معرفت معرفی می کند که اولی ادراکات سطحی و دوم معرفت شهودی که عبارت است از شناخت انسان از خود و قابلیت های خاصی که برای او وجود دارد و این با اندیشه میسر می شود و دل بریدن از تعلقات مادی هم چنین گذر از حجاب تن و افنای نفس و وصول الی الله.  آثار او از صمیمیتی خاص بر خوردار است که ارتباط مستقیم با دل مخاطب برقرار می کند.  اشعارش واقعی،  بی دروغ و بی نقاب هستند.  در غزلیاتش هیجان های  مهار ناپذیری است که خاص احوال عرفانی اوست و سلوک او را نمایان می سازد.  او مـولانا است،  مایه ی هشتصد سال فخر و مباهات ایران زمین.

واژه های کلیدی: حقیقت،  هستی،  معرفت،  انسان، روح

بررسی مفهوم «رجاء»  از منظر قرآن و روایات

دکتر سیده فاطمه هاشمی

لیلا محمد بیگی

چکیده

هدف این پژوهش، اهمیت موضوع رجاء (امیدواری) و تأکید آیات و روایات شیعه بر این موضوع است. از آن جا که امید در زندگی به منزله ی روح است انسان با امید به آینده می تواند شادابی ، نشاط ، اعتقادات ، و باورهای خود را حفظ کند، همان طور که مولی الموحدین حضرت امیر المؤمنین «علیه السلام» فرمودند : امید مونس و رفیق آدمی است.  (تمیمی،غررالحکم،ص 2 ) سؤال های اساسی این پژوهش عبارت است از این که عوامل مؤثر در امیدواری به خداوند و آثار و نتایج آن از منظر قرآن و روایــــات چیست؟ و عمده ترین اوصاف و ویژگی امیدواران چگونه تبیین می شود؟ و نیز این پژوهش بر آن است تا عوامل مؤثر درمأیوس شدن از رحمت الهی و چگونگی ملازمت خوف و رجاء را از دیدگاه قرآن و روایات تبیین نماید.  

روش تحقیق در این پژوهش ، به شکل کتابخانه ای و شیوه ی توصیفی ، تحلیلی براساس اطلاعات موجود از منابع معتبر تفسیری و روایی و شیعه می باشد.   از یافته های این پژوهش ضمن بررسی و مطابقت مضامین این مفهوم با آیات قرآن و روایات چنین استنباط می شود که «رجاء» عاملی است که به زندگی وتمام امور انسان تحرک می بخشد و در سایه ی ایمان و امید و باور به فضل الهی است که انسان می تواند به جایگاه قرب الهی برسد و در زمره ی امیدواران واقعی قرار گیرد.

کلید واژه : رجاء ، خوف ، یأس

بررسی آیین نیاکان رسول اکرم  ( ص ) و اثبات  یکتا پرستی آنان

دکتر عبدالمجید طالب تاش

علی گنجی

چکیده

دشمنان قسم خورده ی اسلام، از سران شرک در دوران قبل از هجرت و بعد از آن گرفته تا منافقان و یهودیان، هیچ گاه با تهمت و تحمیل جنگ و آزار و شکنجه نتوانستند با مکتب مبتنی بر وحی پیامبر اسلام(ص) مقابله کنند؛ لذا دشمنان نادان مخصوصاَ بعد از پیامبر اسلام تلاش فراوان نمودند که اجداد و نیاکان ایشان را با دلائل موهوم، غیر موحد و کافر معرفی نمایند؛ تا جایی که وقتی به نیای نزدیک محمد (ص) می رسند، این تهمت ها پررنگ تر می شود؛ چرا که به زعم آن ها اگر بتوانند سخن خود را درباره ی عبدالمطلب، ابوطالب، عبداله و آمنه به اثبات برسانند، به راحتی به هدف خود که زیر سئوال بردن عصمت نبی اکرم ( ص) و ائمه معصومین علیهم السلام می باشد، نائل خواهند آمد.

در این مقاله با استناد به آیات و روایات و کتب معتبر تاریخی، به طور مختصر توحید و یکتاپرستی نیاکان رسول اکرم (ص) اثبات گردیده و پاسخ معاندین بیان شده است.

کلید واژه ها: نیاکان، توحید، رسول اکرم (ص)