پژوهشکده معلمان استان قزوین

وحدت شيعه و سني از منظر نهج البلاغه

دکتر سید محمد میردامادی

محسن حق شناس

چکیده

در طول حیات پربرکت حضرت محمد صلی‏الله‏علیه‏ و‏آله، از اسلام تنها یک قرائت واحد وجود داشت که آن هم از قرآن و سیره پیامبر(ص) نشأت گرفته بود. اما از همان آغازین ساعات ارتحال آن حضرت، به سرعت دو جریان در ایمان امت اسلامی پدید آمد: جریان اول، گروهی از اصحاب بودند که در سقیفه ی بنی ساعده گرد هم آمده و به هر دلیل، خلافت را مقوله‏ای دانستند که در دین از پیش برایش تکلیفی تعیین نشده و انتخاب خلیفه به نظر مردم بستگی دارد. جریان دوم،گروهی از اصحاب نیز با تکیه بر دلایلی، خلافت را تفسیر دیگری نموده و امامت را ادامه ی رسالت و نبوت دانسته و حضرت علی علیه‏السلام را کسی دانستند که به تصریح حضرت محمد صلی‏الله‏علیه‏و‏آله در ماجرای غدیر خم به امامت و جانشینی بعد از ایشان منصوب شدند. با این همه وجود قرائت‏های مختلف از دین، حتی در بحث امامت و خلافت فی نفسه نباید به تفرّق و جدایی منجر شود.سیره و روش حضرت علی علیه‏السلام در حوادث صدر اسلام و خلافت خلفای راشدین گواه بی‏بدیلی است برای اثبات مدعای این موضوع که آن حضرت به رغم اعتقاد به حقّانیت خویش در امر جانشینی پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله و بیان مکرر آن به عنوان یک دیدگاه اعتقادی، نه تنها در مقابل خلفا قرار نگرفتند بلکه با اقدامات شگفت‏انگیزی هم چون بیعت با ابوبکر، اریه ی مشورت‏های فراوان در مقاطع گوناگون به خلفاء، ترغیب پیروان خویش به همکاری با آن ها، مشارکت در امور دیوانی، قضا و حتی جنگ های آن دوره، پذیرش چند بار جانشینی عمر در مدینه و اداره ی این شهر در غیاب خلیفه، تلاش زایدالوصف در مقابل ناراضیان خلیفه سوم و پرهیز دادن آن ها از کشتن ایشان، همه و همه گویای این نکته ی حساس و سرنوشت‏ساز بود که مبادا اختلاف‏های پیش آمده بر سر جانشینی، به تفرقه و تضاد و دشمنی میان مسلمانان منجر شود و سیره ی سایر امامان (صلوات الله علیهم اجمعین) نیز جز این نبود. آن بزرگواران ضمن بیان نظرات و اعتقادات خویش و تعلیم آن به شاگردان فراوانی که در طول حیات پربرکت خویش تربیت می‏فرمودند، در حالی که اعتقاداتشان با عقاید و نظرات دیگر عالمان مسلمان آن زمان، اختلاف اساسی داشت، همواره می‏کوشیدند این اختلاف‏ها به تفرقه و شقاق میان مسلمانان منجر نشود. ما به هیچ گاه شیوه ی طعن و لعن و ناسزاگویی در لسان این بزرگواران مشاهده نمی‏کنیم. عالمان روشن ضمیر، آگاه و معتقد به وحدت واقعی مسلمانان نیز در طول تاریخ اسلام همین سیره و روش را دنبال کرده‏اند. با این همه متأسفانه به رغم همه ی این تلاش‏ها، تفرقه میان شیعه و سنی در دنیای اسلام، خصوصا چند قرن اخیر، هم در میان عامه ی مردم و هم عالمان دینی، جو غالب بوده است و البته که حاکمان هم از این شقاق نهایت استفاده را کرده‏ و هم خود به آتش تفرقه و اختلاف دامن زده‏اند.

واژگان کلیدی: خلافت، امامت، سیره، تفرقه، وحدت، قرائت، عصبیّت، اختلاف، ادب

روش تدريس مشارکتی و چالش‌های به کارگيری آن در آموزش بزرگسالان

شکیبا کبیری

 اميرعباس يزداني

چکیده

آموزش برخلاف پرورش يك نظام نيست، بلكه آموزش، فعاليتي است هدفدار و از پيش طراحي شده كه هدف آن فراهم نمودن فرصت‌ها و موقعيت‌هايي است تا امر يادگيري را در درون يك نظام پرورشي تسهيل كرده و سرعت بخشد. روش تدريس نيز عبارت از راه منظم، با قاعده و منطقي براي ارایه ی درس مي‌باشد. همگام با توسعه ی همه جانبه ی دنياي امروز، روش‌هاي تدريس و انتقال مفاهيم نيز تكامل يافته و تغيير مي‌يابند. از جمله ی اين روش‌هاي نوين، تدريس مشاركتي است كه در كشور ما نيز، به صورت جسته و گريخته مورد مطالعه و اجرا قرار گرفته است.

مقاله ی حاضر سعي بر آن دارد تا ضمن آشنا نمودن خوانندگان با مفهوم تدريس مشاركتي، روش اجرا، كاستي‌ها و نيازمندي‌هاي آن را تشريح نمايد. در ادامه، به كارگيري روش مورد بحث به منظور ارتقاي سطح دانش سواد آموزان، طي مورد كاوي انجام يافته در نهضت سواد آموزي شهرستان ساري، به چالش كشيده شده و دلايل عدم توفيق در اجرايي شدن آن مورد بررسي قرار گرفت. تحليل يافته‌هاي تحقيق از سوي كارگروه پژوهش مورد بحث قرار گرفته و در انتها نيز، پيشنهادات كاربردي به منظور اجرايي نمودن و ارتقاي قابليت‌هاي اين روش تدريس ارایه شده است.

واژگان کلیدی

 روش تدریس، تدریس مشارکتی، چالش‌ها، آموزش بزرگسالان

معرفي روش هاي تحليل محتوا

روح اله رحماني

چكيده

  تحليل محتوي از قديمي ترين روش هاي جمع آوري اطلاعات وروش هاي تحقيق در علوم اجتماعي وعلوم رفتاري به حساب مي آيد؛ از زماني كه تفسير سخنان بزرگان وفلاسفه در يونان ومصر باستان تا تفسير آيات وروايات اسلامي، وتا تحليل كتب وسخنراني هاي افراد را مي توان نوعي تحليل محتوا ناميد. در اين روش پژوهشي ابتدا محتواي مورد تحليل( u) انتخاب شده واز آن ها نمونه برداري شده وبه انتخاب واحد تحليل پرداخته مي شود ،سپس به ارایه وتوصيف آماري اين واحد ها ومقايسه آن ها با مقدار استاندارد وقراردادي مبادرت مي شود ودر نهايت نتايج حاصل همراه با تفسير ضمن يك گزارش ارایه مي گردد، اين روش علي رغم اين كه بسيار ساده وكم هزينه است به دليل كيفي بودن تفا سير ومداخله ي نظرات محقق از اعتبار كم تري برخوردار است.

واژگان کلیدی: تحليل، تحليل محتوا، محتوا، روش هاي تحليل 

رابطه بین برنامه درسی پنهان و تربیت شهروندی از نظر معلمان مرد در مدارس متوسطه نظری شهر قزوین

دکتر داود حسین زاده

علی چگینی

چكيده

پژوهش حاضر به منظور شناسايي رابطه ی بين برنامه ی درسي پنهان و تربيت شهروندي از نظر معلمان مرد در مدارس متوسطه نظري شهر قزوين در سـال تحصيلي 90-89 انجام شده است. روش تحقيق توصيفي از نوع همبستگي و از نظر هدف كاربردي است. جامعه ی آماري پژوهش شاغل كليه ی معلمان مرد شاغل در مدارس متوسطه نظري شهر قزوين به تعداد (300 = N) نفر بوده است. حجم نمونه  مطابق با جدول مورگان (169 = n) نفر برآورد گرديده كه نمونه ها به شيوه ی  تصادفي ساده انتخاب شده اند. ابزار گردآوري داده ها، دو پرسشنامه ی محقق ساخته در مقياس پنج درجه اي ليكرت بوده و روايي پرسش نامه ها با مطالعه ی منابع و اخذ نظرات چند تن از اساتيد با تجربه و صاحب نظر به دست آمده است. براي محاسبه ی  پايايي پرسش نامه ها از ضريب آلفاي كرونباخ استفاده شده است  (97/0 و 96/0).  داده هاي گردآوري شده به كمك روش هاي آمار توصيفي هم چون فراواني، درصد، ميانگين ، انحراف معيار و آزمون هاي استنباطي ضريب همبستگي اسپيرمن و رگرسيون چندگانه ی خطي ( گام به گام) از طريق نرم افزار spss مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. نتايج بدست آمده نشان داد كه بين جو اجتماعي حاكم بر مدرسه و تربيت شهروندي رابطه  وجود دارد. ولي بين ساختار سازماني و كنش متقابل معلم و دانش آموز با تربيت شهروندي رابطه وجود ندارد.

كليد واژه ها:

 برنامه درسي پنهان، تربيت شهروندي، شهروندي.

زنان و مصونیت اجتماعی

فاطمه رجبی

 فرج اله مرادی

چکیده

حجاب، جزیي از مکتب الهي و تمدّن اسلامي است و مانند پرچمی است که فرهنگ هر جامعه ای را نشان می دهد. در صورتی كه بدحجابي از دستاوردهاي عصررنسانس و ظهور فیمینیسم است كه همه را به نام آزادي و رهايي، به بي‏بند و باري فرامي‏خواند. استفاده ی ابزاری از زنان در نظام سرمایه داری، سبب رسیدن  سردمداران این نظام به اهداف و منافع سود جویانه می شود .بدحجابی آثار و تبعات نامطلوب دیگری نیز در سطح فردی و اجتماعی به همراه دارد که از آن جمله می توان به تزلزل  نظام خانواده، ابتلا به بیماری های جسمی و روحی  ، تضعیف قوه ی فرهنگی و اقتصادی جامعه، کم کردن ارزش و حرمت زن، سوء استفاده قرار گرفتن از سوی افراد هوسران و رواج بازار تهمت و تردید در جامعه اشاره کرد .برخلاف نظر عده ای که حجاب را عامل محدودیت و گوشه نشینی نیمی از قشر فعال جامعه می دانند، در حقیقت حجاب نه تنها موجب منزوی شدن زن نمی شود؛بلکه سبب مصونیت و جواز حضور زنان پاکدامن در عرصـــــه های اجتماعی است.

در این مقاله حجاب به عنوان عاملی که سبب مصونیت اجتماعی زنان  و تحکیم خانواده و جلوگیری از فحشا می شود  مورد بررسی قرار گرفته ودر پایان  راه کارهای مقابله با بدحجابی و بی حجابی ارایه شده است.

کلید واژه ها: حجاب ، زنان ، خانواده ، مصونیت اجتماعی ،پوشش .

مصلح دوره ی ناصری

دکتر محسن بهشتی سرشت

تورج عظیمی نژاد

چکیده

میرزا حسین خان سپهسالار از جمله روشنفکران نواندیشی بود که در روند نوسازی ایران نقش مهمی ایفا نمود او که به دنبال یک دوره فترت در جریان نوخواهی و نوگرایی برسر کار آمده بود با تأثیرپذیری از جریانات اصلاحی غرب و عثمانی، نهادهای مختلفی طراحی نمود که موجب حرکت تجددخواهی در ایران شد و آهنگ حرکت به جانب غرب تسریع گردید.

مجموعه ی اصلاحات انجام شده توسط میرزا حسین خان و دیگر اصلاح گران عصر قاجار اگرچه در نوع خود جدید بود اما به دلیل سطحی نگری و عدم تعمق، صرفا باعث تقویت نظام حاکم و افزایش توان نظامی شد؛ به همین دلیل نتوانست دستاوردهای مطلوب مستمر و موثر داشته باشد و تلاش های مصلحان عصر قاجار نه تنها انحطاط تدریجی دستگاه دولت را به همراه داشت؛ بلکه شکست روند اصلاحات، زمینه ساز مداخله ی هر چه بیشتر سلطه جویان خارجی در ایران گردید.

آن چه در اين نوشتار مد نظر خواهد بود بررسي شرح حال يكي از صدر اعظم هاي عصر ناصري به نام ميرزا حسين خان سپهسالار است و در آن تلاش شده تا چگونگي به قدرت رسيدن ،شيوه ی صدارت و زندگی نامه ی  او به روي كاغذ آورده شود.

واژگان کلیدی: میرزا حسین خان سپهسالار، اصلاحات، صدارت، اندیشه ی ترقی، رشد و پیشرفت

تأثير راهنمایی شغلی و حرفه ای درانتخاب شغل مناسب برای دانش آموزان

سیده سارا میرشجاعی

چكيده

اشتغال برای ادامه ی زندگی و بقای جامعه ضرورتی اجتناب ناپذیر است. زندگی هر فرد از طریق کار کردن تامین می شود و خودکفایی هر کشور به میزان و نوع عملکرد شاغلین آن بستگی دارد . تحقیقات متعدد بیانگر این واقعیت است که اولا با افزایش بیکاری ، فساد در جامعه شدت می یابد ، ثانیا اشتغال مناسب و رضایت شغلی، موجب نشاط و شادابی انسان می گردد .

عوامل مانند تعداد دانش آموزان ، لزوم توجه به استعدادها و تفاوت های فردی ، گسترش علوم و تکنولوژی ، توسعه ی رشته ها و گرایش های تحصیلی و شغلی ، تجدید نظر در نظام آموزش و پرورش کشور را ضروری ساخته است. در این رابطه در برنامه ی درسی دبیرستان های نظام جدید، به منظور آشنا ساختن دانش آموزان با گرایش های تحصیلی - شغلی مختلف و نیز کمک به تصمیم گیری مناسب تحصیلی که در نهایت به انتخاب رشته ی شغلی خواهد انجامید ، درسی تحت عنوان " برنامه ریزی تحصیلی و شغلی " پیش بینی شده است . اجرای صحیح فعالیت های راهنمایی تحصیلی وشغلی در مدارس یکی از عوامل بسیار مهمی است که موفقیت نظام آموزشی را تضمین می کند. از سوی دیگر ، هرگونه سهل انگاری در تعیین دقیق نوع فعالیت ها و نیز به کارگیری نیروهای اجرایی ناآشنا و راهنمایی و مشاوره ی نادرست موجبات شکست آن را فراهم مـی آورد. برای نیل به اهداف تعیین شده ، بازنگری جدی در برنامه ها و شیوه های گزینش و آموزش مشاوران نظام جدید ضرورت بسیاردارد. در انتخاب شغل مناسب و اشتغال موفقیت آمیز عوامل متعددی دخالت دارند که شناخت این عوامل موجب می گردد بتوانیم گام های موثرتری در کنترل آن ها برداریم.

کلید واژه ها:  نقش، راهنمایی،  مشاوره، حرفه، شغل مناسب، دانش آموز